Khi chiến tranh Việt nam gần kết thúc, người ta có nói đến những người
được gọi là Thành phần thứ ba với khả năng đứng ra làm cầu nối cho việc
thương lượng kết thúc chiến tranh. Thực sự họ là ai? Giáo sư Nguyễn Văn
Trung là người từng được gọi là thuộc Thành phần thứ ba trên công luận
tại miền nam trước năm 1975, và hiện nay sống tại Canada. Ông dành cho
Kính Hòa cuộc phỏng vấn về câu chuyện này. Đầu tiên ông cho biết về
thành phần thứ ba như sau:
Đánh dấu 40 năm chiến tranh Việt Nam kết thúc, một vấn đề lại được
đem ra mổ xẻ, đó là có hay không câu chuyện phân biệt đối xử ngược đãi
quân dân cán chính VNCH sau khi miền Bắc thống nhất đất nước và đặt dưới
sự lãnh đạo toàn diện của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Sau khi cuộc chiến Việt Nam kết thúc, không chỉ có làn sóng những
người miền Nam rời bỏ quê hương mà còn rất nhiều người ở phía Bắc cũng
quyết định ra đi để tìm cho mình một tương lai tốt đẹp hơn ở các nước
khác. Nhiều người trong số họ đã bỏ mạng ngoài khơi, có người đã bị
cưỡng bức hoặc phải tự nguyện hồi hương, nhưng cũng có người đã may mắn
được định cư ở một nước thứ ba.
Sự cáo chung của VNCH năm 1975, dẫn tới việc cả triệu người đã bỏ
nước ra đi tìm tự do. Bên cạnh số lượng đông đảo những người vượt biển
đến các trại tỵ ở các nước Đông Nam Á, cả trăm ngàn người khác đã vượt
qua hai lần biên giới bằng đường bộ.
Con tàu Việt Nam Thương tín là một con tàu
vận tải hàng hải được biết đến vì chuyến hải hành vượt biển ngày 30
Tháng Tư, 1975 từ Sài Gòn, Việt Nam sang đến Guam, chở hơn 650 người
Việt tỵ nạn. Song khi cặp bến con tàu này lại dùng để đưa gần 1600
người Việt hồi hương, trở về Việt Nam dưới chính thể mới của Cộng hòa
Miền Nam Việt Nam.